Biyernes, Marso 11, 2022

Hustisya sa Klima, Ngayon Na!

HUSTISYA SA KLIMA, NGAYON NA

dinig ko ang talumpati ni David D'Angelo
talagang mapapaisip ka kapag ninamnam mo
lalo't sinabi ang pag-iinit ng klima, mundo
na sa loob ng walong taon, lalala pa ito

habol natin, huwag umabot ng 1.5 degree
ang pag-iinit ng mundo, ngunit kanyang snabi
doon sa nilahukang rali, ito pa'y titindi
baka sa walong taon, abot na'y dalawang degri

nakababahala ang nangyayari sa daigdig
habang ang bansang Ukraine ay pilit na nilulupig
dahil daw sa fossil fuel, gerang nakanginginig
sa nangyayaring climate change pa'y anong dapat tindig

si D'Angelo, sa Senado'y kandidato natin
sa kanyang talumpati ay sinabi nang mariin
pagsusunog ng fossil fuel ay dapat pigilin
pagpapatakbo ng coal plants ay dapat sawatain

subalit mga iyon ay pagbabakasakali
makapangyarihang bansa'y gagawin ang mungkahi?
malaking katanungan, di iyon gayon kadali
dapat ngang mag-organisa para sa ating mithi

dapat Annex 1 countries ay pagbayarang totoo
ang nangyayari sa lahat ng bansang apektado
karaniwang mamamayan ay kumilos ding todo
upang mapigilan na ang nagaganap na ito

asam nating itayo ang makataong lipunan
na walang sinusunog na fossil fuel o coal plants
kung saan pantay, walang mahirap, walang mayaman
may karapatang pantao't hustisyang panlipunan

- gregoriovbituinjr.
03.11.2022
* litratong kuha ng makatang gala noong Women's Day

Ang planong aklat na "101 RED POETRY para kina Ka Leody, Walden at sa kanilang line-up"


ANG PLANONG AKLAT NA "101 RED POETRY PARA KINA KA LEODY, WALDEN AT SA KANILANG LINE-UP"
Maikling sanaysay ni Gregorio V. Bituin Jr.

Isang pambihirang pagkakataon ang ibinigay ng kasaysayan kina Ka Leody De Guzman na tumatakbong pangulo ng bansa, Propesor Walden Bello para sa pagkabise-presidente, Atty. Luke Espiritu, Roy Cabonegro at David D'Angelo bilang mga senador, at sa ating PLM (Partido Lakas ng Masa) partylist.

Pambihirang pagkakataon din ito upang muling maging aktibo ang inyong lingkod na kumatha ng tula at payabungin ang tinatawag na panitikang proletaryo o panitikan ng uring manggagawa. Ika nga noon ng guro kong si Rio Alma sa aking mga tula ay pulos daw social realism. Ibig sabihin, pagkatha ng tula batay sa reyalidad ng nangyayari sa lipunan. Ibig sabihin din, kaiba sa kanilang panukalang Modernismo sa pagtula.

Pambihirang pagkakataon din ito sa tulad kong makatang maglulupa na makapaglathala ng aklat na "101 RED POETRY para kina Ka Leody at Walden at sa kanilang line-up" lalo na't naunang naglabas ng aklat na "100 Pink Poems para kay Leni" ang animnapu't pitong (67) kilalang makata sa bansa, sa pangunguna ng makatang Rio Alma, na pambansang alagad ng sining o National Artist sa ating bansa.

Subalit ang inilalabas nating aklat na "101 Red Poetry..." ay hindi bunsod ng inggit dahil nakapaglabas sila ng mga tula para kay Leni Robredo na ikinakampanya nilang pangulo. Hindi lang ito bunsod na dapat kong ikampanya ang aking ninong sa kasal na si Ka Leody De Guzman bilang pangulo, at ang buo niyang line-up. Higit sa lahat, ito'y bunsod ng tungkulin ko bilang makata na gisingin, ibangon, at payabungin pa ang tila naghihingalong panitikang proletaryo sa bansa. 

Ito'y bunsod din ng tungkulin ko bilang makatang aktibista na ipaunawa ang tunggalian ng uri sa masang Pilipino laban sa mga tula ng mga elitistang nasa toreng garing. Ito'y panitikan mula sa ibaba, mula sa putikan ng iskwater, mula sa pagawaan ng mga unyonistang nakawelga, mula sa kababaihang nakikibaka, mula sa mga maralitang dinedemolis ang kanilang mga tahanan, mula sa kabataang nais ng mas maayos at dekalidad na edukasyon, mula sa mga magsasakang nagpapakain sa buong lipunan subalit nananatiling mahirap, mula sa mga vendor na nagsisikap maghanapbuhay ng marangal subalit pinagbabawalang magtinda, na madalas ay hinuhuli ng mga pulis o nakikipaghabulan pa sa mga taong gobyerno, mula sa mga inosenteng taong biktima ng extrajudicial killings sa bansa, mula sa piitan ng mga bilanggong pulitikal, mula sa panawagang karapatang pantao at hustisyang panlipunan. Ah, napakaraming api at pinagsasamantalahan sa lipunan, at kulang ang 101 tula upang ilarawan, ikwento at itula lahat sila.

Working-in-progress pa ang mga kathang tulang ito na sinimulan lamang noong Marso 1, 2022, at balak matapos at malathala na sa mismong Mayo 1, 2022, Pandaigdigang Araw ng Manggagawa. At dahil nais nating maabot ang gayong bilang ay aktibo tayong tula ng tula sa bawat araw. Kaya noong Marso 1, 2022 ay nalikha na ang facebook page na 101 Red Poetry for Ka Leody and Walden, bagamat Ingles ay nasa wikang Filipino ang mga tula.

Subalit bakit 101 imbes na 100, tulad ng libro ng mga makata para kay Leni? Una, dahil bihira sa mga manunulang kabilang sa 101 ang talagang tumutula. Marahil ako lamang. Nakapagpasa sa akin si Ka Tek Orfilla, Bise Presidente ng Kongreso ng Pagkakaisa ng Maralitang Lungsod (KPML), kung saan ako ang sekretaryo heneral, ng dalawang pahinang may labing-isang (11) tula hinggil sa pagtakbo nina Ka Leody, na nais kong isama sa 101. Ikalawa, ang 101 ay kadalasang inilalakip sa mga subject sa kolehiyo bilang pundamental o pangunahing pag-aaral hinggil sa isang paksa. Halimbawa, Rizal 101, Human Rights 101, Sociology 101, at iba pa. Ibig sabihin, para sa mga bagito pa sa kolehiyo, o bagito pa sa paksang iyon. Tulad ng ilang kilala kong aktibista't maralita na bihirang sumusulat ng tula datapwat paminsan-minsan ay nakakapagsulat ng tula.

Subalit bakit Red Poetry? Dahil ba Pink Poems ang inilathala para kay Leni? Marahil nga, labanan din ito ng mga kulay. Kulay pula bilang tindig ng mga manggagawa. Kulay pula dahil pag lumabas ang mga manggagawa at lumahok sa pagkilos tuwing Mayo Uno, lahat sila o mayorya sa kanila ang nakapula. Ang pula ay kulay ng kagitingan, kulay ng pakikibaka ng ating mga bayani. Kulay ng katapangan na kahit masugatan ay hindi susuko. Kulay ng manggagawa. Ang pink ay malabnaw na pula o may halong dilaw kaya lumabnaw.

Kaya ang paglalathala ng 101 Red Poetry ay isang pagkakataon upang ilathala ang tula ng mga nasa ibaba, mga marginalized o sagigilid o nasa laylayan ng lipunan. Kung nais mong makibahagi sa proyektong ito, inaanyayahan kitang ilathala mo sa iyong fb account ang iyong tula, at kung mamarapatin mo, at bilang editor ng page at ng lalabas na aklat, ay karapatan kong ilathala iyon kung naaayon at di mapanira sa ating mga kandidato. 

Ang maglalathala ng aklat ay ang Aklatang Obrero Publishing Collective na aking pinamamahalaan simula pa noong taon 2007. Nakapaglathala na ito ng maraming aklat ng tula, at mga aklat ng kasaysayan hinggil kina Macario Sakay, Andres Bonifacio, Emilio Jacinto, Che Guevara, Ka Popoy Lagman, at Lean Alejandro. Ang disenyo ng pabalat ng aklat sa sanaysay na ito ay draft o borador pa lamang. Maaari pa itong mapaunlad. Subalit gustong-gusto ko ang litrato ng dyip na may poster nina Ka Leody, dahil sumisimbolo ito ng karaniwang taong ipinaglalaban nina Ka Leody, Ka Walden at ng kanilang line-up.

May plano rin tayong tulaan ng Red Poetry o Pulang Tula sa mga sumusunod na araw: Marso 21 - World Poetry Day; Abril 2 - Balagtas Day, na magandang ilunsad sa plasa kung saan may rebulto ang makatang Francisco Balagtas sa Pandacan, Maynila; at sa hapon o gabi ng Mayo Uno 2022 matapos ang rali ng mga manggagawa.

Tara, magtulaan na tayo, at magpasa na kayo ng tula para sa 101 Red Poetry para kina Ka Leody, Walden, at sa kanilang line-up.

Sinulat sa opisina ng manggagawa sa Lungsod ng Pasig
Marso 11, 2022

Panawagan ng kilusang ORIANG

PANAWAGAN NG KILUSANG ORIANG

"Ipanalo ang paglaya ng kababaihan!"
at "Sagipin ang bayan mula sa kahirapan!"
dinggin ang mariing hiyaw ng kilusang ORIANG
at damhin ang katapatan ng paninindigan

silang mga babae'y di dapat binabastos
Safety Spaces Act, VAWC Act, alaming lubos
di dapat mga buhay nila'y kalunos-lunos
dahil sa hirap na dulot ng pambubusabos

sinumang babae'y larawan ng ating ina
lalo't tayo'y mula sa sinapupunan nila
ika nga, kung kaya ng lalaki, kaya nila
ngunit kanilang sweldo'y di patas sa pabrika

double burden, dobleng pasanin ang maririnig
sa mga babaeng tila nawalan ng tinig
paano lalaya, dinggin ang kanilang tindig
unawain silang kalahati ng daigdig

ang panawagan ng Oriang ay dapat malirip
paano bang bayan sa kahirapan masagip
ang paninindigan nila'y walang kahulilip
kundi paglaya nilang sa puso halukipkip

- gregoriovbituinjr.
03.11.2022
* litratong kuha ng makatang gala noong Women's Day

Huwebes, Marso 10, 2022

Sa pag-ihi

SA PAG-IHI

bakit ka iihi sa kalsada
lalo sa kahabaan ng EDSA
aba'y di mo na talaga kaya?
at nasa pantog mo'y lalabas na?

pinaskil: "Bawal Umihi Dito"
nilagay sa daanan ng tao
huwag umihi saan mo gusto
ito'y paalala namang wasto

pag namultahan, aba'y magastos
kaya paskil ay sundin mong lubos
parang sinabing "Huwag kang bastos"
sa trapong laos, dapat makutos

sa magkabila'y huwag umihi
pantog man ay nanggagalaiti
humanap ng C.R., magmadali
lagi nating habaan ang pisi

kaya ihi'y talagang tiisin
kaysa naman tayo'y pagmultahin
ng kung sinong nais kumita rin
kaya saan may C.R., alamin

halina't umihi lang sa tama
nang di maabala ng kuhila
o buwitreng animo'y tumama
sa lotto pag multahan kang bigla

- gregoriovbituinjr.
03.10.2022
* litratong kuha ng makatang gala sa isang bangketa sa EDSA

Salot na kontraktwalisasyon ay iskemang linta

SALOT NA KONTRAKTWALISASYON AY ISKEMANG LINTA

tunay na salot sa manggagawa
ang kontraktwalisasyong malubha
walang seguridad sa paggawa
benepisyo ng obrero'y wala

kontrata'y apat o limang buwan
di paabuting anim na buwan
sa kapitalista nga'y paraang
di maregular sa pagawaan

kontraktwalisasyon ay iskemang
inimbento ng kapitalista
manpower agencies, likha nila
upang magsamantala talaga

upang karapatan sa paggawa
ay maikutan nila't madaya
iskema itong kasumpa-sumpa
para sa tubo, iskemang linta

dugo't pawis ng obrero'y dilig
sa pagawaan, sakal sa leeg
obrero, kayo'y magkapitbisig
upang iskemang ito'y malupig

laway lang ang puhunan, pera na
manpower agencies ay kaysaya
walang gawa, bundat pa ang bulsa
lintang tunay sa sahod ng masa

durugin ang kontraktwalisasyon
wasakin na ang salot na iyon
sa manggagawa, ito ang misyon
kung nais na sila'y makaahon

kaya manggagawang kandidato
natin sa halalan ay iboto
pag sila'y ating naipanalo
salot ay bubuwaging totoo

- gregoriovbituinjr.
03.10.2022        

Di kapayapaan ng libingan

DI KAPAYAPAAN NG LIBINGAN

aking nais na kapayapaan
yaong may hustisyang panlipunan
di katahimikan ng libingan
kundi payapang makatarungan

ayokong kaya ka nanahimik
upang di lang marinig ang hibik
gayong loob ay naghihimagsik
sa inhustisyang sa puso'y tinik

tumahimik lang dahil sa takot
katahimikang pulos bangungot
pagkat karapatan ay nilagot
ng mga trapo't burgesyang buktot

kapayapaang dapat malinaw
sa puso, isipan, diwa, ikaw
hustisyang panlipunan ay litaw
ang karapatang pantao'y tanaw

kaya kapayapaang ayoko
ay yaong kagaya'y sementeryo
na di kapayapaang totoo
kundi bunsod ng mga abuso

yaong nais kong kapayapaan
ay ang may hustisyang panlipunan
di katahimikan ng libingan
kundi payapang makatarungan

- gregoriovbituinjr.
03.09.2022

Pag-aabang

PAG-AABANG

nakatitig sa kung saan
nag-aabang ng hapunan
mapawi ang kagutuman
ng nilalang sa nilalang

"Para kayong aso't pusa!"
at di parang pusa't daga
anang inang ang bunganga
ay tila rapido't sigwa

napapatitig ng saglit
pag lumitaw ang bubuwit
dadakmain ang mabait
lalo't tiyan nag-iinit

di siya magbabantulot
na dakmain ang kikislot
doon siya humuhugot
ng lakas sa pangangalmot

abang ng pusa'y pagkain
baka lumitaw sa dilim
nang malunok ang panimdim
na sinasaklot ng lihim

- gregoriovbituinjr.
03.10.2022    

Paalala sa publiko

‎ PAALALA SA PUBLIKO ‎palasak ang No ID, No Entry ‎saanmang tanggapan o gusali ‎ ‎n'ung pandemya, No Facemask, No Entry ‎sa opis, mall, ...